Th8
Mùa mưa bão ở Cà Mau, thiết bị điện tử hỏng chủ yếu vì ba lý do: sét lan truyền theo đường dây điện và dây mạng, mất điện đột ngột làm hỏng ổ cứng, và độ ẩm cao gây oxy hóa bo mạch. Trong đó sét lan truyền gây thiệt hại nhiều nhất nhưng lại là thứ dễ phòng nhất bằng chi phí thấp.
Bài viết này Tawin tổng hợp những việc anh chị nên làm để bảo vệ máy tính, camera và thiết bị mạng, sắp xếp theo mức độ ưu tiên và chi phí.
Sét lan truyền: thứ gây hỏng nhiều nhất nhưng ít người để ý
Nhiều anh chị nghĩ chỉ khi sét đánh trúng nhà mới hỏng thiết bị. Thực tế phần lớn thiệt hại đến từ sét lan truyền: sét đánh xuống một điểm nào đó cách xa vài trăm mét, xung điện áp cao chạy theo đường dây điện, dây điện thoại, cáp quang và dây camera rồi đi vào thiết bị trong nhà.
Điều này giải thích vì sao có những trường hợp nhà không hề bị sét đánh nhưng modem, đầu ghi camera hoặc bộ nguồn máy tính vẫn chết sau một đêm giông.
Xung sét đi vào nhà theo những đường nào
- Đường điện lưới. Phổ biến nhất, đi thẳng vào bộ nguồn máy tính, adapter và bộ nguồn camera.
- Đường cáp quang và dây mạng. Đi vào modem rồi lan sang router, switch và các máy nối vào đó.
- Dây tín hiệu camera kéo ngoài trời. Dây càng dài, càng cao thì càng dễ hứng xung.
- Đường dây điện thoại cố định nếu còn dùng.
Bảo vệ một đường mà bỏ trống đường khác thì xung điện vẫn đi vòng qua đường trống để vào. Đây là lý do nhiều nhà đã lắp ổ cắm chống sét mà modem vẫn hỏng, vì xung đi theo cáp quang chứ không theo dây điện.
Năm lớp bảo vệ, làm từ dễ tới khó
Ổ cắm chống sét lan truyền
Đây là bước đầu tiên và rẻ nhất. Ổ cắm chống sét có linh kiện hấp thụ xung điện áp cao trước khi nó tới thiết bị. Anh chị lưu ý hai điểm: ổ cắm chống sét khác với ổ cắm điện thường có công tắc, và linh kiện bên trong sẽ hao mòn sau mỗi lần hấp thụ xung nên cần thay sau vài năm hoặc sau một mùa giông lớn.
Bộ lưu điện
Bộ lưu điện giải quyết vấn đề khác: mất điện đột ngột. Với máy tính, mất điện giữa lúc đang ghi dữ liệu có thể làm hỏng cấu trúc file hoặc hỏng ổ cứng. Với đầu ghi camera, đây là tình huống nguy hiểm vì đầu ghi luôn ghi liên tục, mất điện đột ngột lặp lại nhiều lần sẽ làm ổ cứng xuống cấp nhanh.
Một bộ lưu điện chỉ cần giữ máy chạy vài phút là đủ, mục đích không phải để làm việc tiếp mà để lưu lại và tắt máy đúng cách.
Cắt sét đường tín hiệu
Với hệ thống camera có dây kéo ngoài trời hoặc nhà có cáp quang vào, anh chị nên lắp thêm thiết bị cắt sét cho đường tín hiệu tại điểm dây đi vào nhà. Đây là phần hay bị bỏ qua nhất trong các hệ thống lắp đặt giá rẻ.
Chống nước bằng biện pháp cơ học
Với camera ngoài trời, kiểm tra ron cao su là việc quan trọng nhất. Ron lão hóa sẽ nứt, nước theo đó vào trong. Các mối nối dây nên nằm trong hộp kỹ thuật kín, đặt hướng xuống dưới. Một mẹo đơn giản của thợ lành nghề là tạo một vòng chùng nhỏ trên dây ngay trước khi vào thiết bị, để nước chảy men theo dây rơi xuống tại vòng đó thay vì đi tiếp vào thiết bị.
Sao lưu dữ liệu
Không có lớp bảo vệ nào là tuyệt đối. Với dữ liệu quan trọng như sổ sách kế toán, hình ảnh khách hàng, hồ sơ công việc, anh chị nên có bản sao ở nơi thứ hai. Ổ cứng rời cất ở chỗ khác hoặc lưu trữ đám mây đều được, quan trọng là bản sao không nằm cùng một chỗ với bản gốc.
Độ ẩm: kẻ phá hoại chậm nhưng chắc
Cà Mau có độ ẩm cao quanh năm, mùa mưa còn cao hơn. Hơi ẩm không làm hỏng thiết bị ngay mà gây oxy hóa dần các chân tiếp xúc, khe cắm RAM, đầu nối dây và bo mạch. Sau một hai mùa, máy bắt đầu có những lỗi khó hiểu: khởi động không lên, chập chờn, khe cắm không nhận thiết bị.
Vài việc anh chị nên làm:
- Bật máy tính ít nhất vài lần mỗi tuần nếu ít dùng, hơi nóng khi máy chạy giúp đuổi ẩm.
- Không đặt thùng máy sát nền nhà, nhất là nền dễ đọng nước. Kê cao lên vài chục centimet.
- Không đặt máy ngay dưới máy lạnh, nước ngưng nhỏ giọt là tình huống rất hay gặp.
- Với máy in laser, để nguyên giấy trong khay và đóng nắp, tránh để giấy hút ẩm gây kẹt và lem mực.
- Giấy in nhiệt cho máy in hóa đơn nên cất trong túi kín, giấy ẩm sẽ in mờ.
Khi giông đang tới: làm gì trong mười phút
Nếu trời đang chuyển giông và anh chị có mặt tại nhà hoặc cửa hàng, những việc sau giúp giảm rủi ro đáng kể:
- Lưu lại công việc đang làm và tắt máy tính đúng cách.
- Rút phích cắm điện của máy tính, máy in và các thiết bị đắt tiền. Tắt công tắc chưa đủ, cần rút hẳn khỏi ổ.
- Rút dây mạng khỏi modem nếu giông rất gần.
- Với laptop, rút sạc và dùng bằng pin.
- Không nên rút nguồn đầu ghi camera nếu anh chị cần hệ thống tiếp tục ghi hình, thay vào đó dựa vào bộ lưu điện và thiết bị chống sét đã lắp.
Sau khi thiết bị đã bị nước hoặc bị sét
Nếu thiết bị đã dính nước, việc quan trọng nhất là không cắm điện thử xem còn chạy không. Cấp điện khi bên trong còn ẩm là cách nhanh nhất để biến một hư hỏng nhẹ thành hỏng nặng.
Anh chị nên tháo pin nếu tháo được, để thiết bị ở nơi khô thoáng, và mang tới kỹ thuật để vệ sinh bo mạch. Với máy tính bàn bị ngập, cần tháo rời từng linh kiện để làm sạch, vì cặn bùn để lại muối sẽ tiếp tục ăn mòn ngay cả sau khi đã khô.
Với thiết bị bị sét, cần kiểm tra kỹ trước khi nối lại vào hệ thống. Một bộ nguồn đã bị xung sét có thể vẫn chạy nhưng cấp điện áp sai, làm hỏng tiếp các linh kiện khác.
Câu hỏi thường gặp
Ổ cắm chống sét có dùng được mãi không?
Không. Linh kiện hấp thụ bên trong hao mòn dần sau mỗi lần chặn xung. Nhiều loại có đèn báo tình trạng, khi đèn tắt tức là chức năng chống sét đã hết tác dụng dù ổ vẫn cấp điện bình thường.
Bộ lưu điện có chống sét được không?
Nhiều bộ lưu điện có tích hợp chức năng chống sét cơ bản, nhưng đó không phải chức năng chính của nó. Bộ lưu điện giải quyết vấn đề mất điện, còn chống sét cần thiết bị chuyên dụng.
Nhà đã có cột thu lôi thì có cần chống sét lan truyền không?
Vẫn cần. Cột thu lôi bảo vệ công trình khỏi sét đánh trực tiếp, không xử lý được xung điện đi vào theo đường dây điện và dây tín hiệu. Đây là hai hệ thống khác nhau.
Camera bị vào nước có sửa được không?
Tùy mức độ và thời gian. Nếu phát hiện sớm, sấy khô và thay ron thì thường cứu được. Nếu để lâu, bo mạch đã oxy hóa thì chi phí sửa có khi không đáng so với thay mới.
Nên sao lưu dữ liệu bao lâu một lần?
Tùy mức độ quan trọng. Với sổ sách kinh doanh thay đổi hằng ngày thì nên sao lưu hằng tuần. Nguyên tắc đơn giản: hãy tự hỏi nếu mất dữ liệu từ lần sao lưu gần nhất tới nay, anh chị có chịu được không.
Tawin hỗ trợ kiểm tra hệ thống trước mùa mưa
Nếu anh chị muốn kiểm tra lại toàn bộ hệ thống máy tính, camera và mạng trước mùa mưa cao điểm, Tawin nhận khảo sát và tư vấn giải pháp phù hợp với quy mô của gia đình, cửa hàng hoặc văn phòng.
- Tawin Thế Giới Số – 100 Ngô Quyền, phường An Xuyên, TP. Cà Mau
- Tư vấn và báo giá: 0949 211 242
- Hỗ trợ kỹ thuật: 0839 211 242
Anh chị có thể tham khảo linh kiện máy tính và camera giám sát tại Tawin, tìm hiểu thêm về Tawin hoặc liên hệ trực tiếp để đặt lịch kiểm tra.
