Chọn SSD NVMe cho laptop và PC: hiểu chuẩn M.2, khe PCIe 3.0 – 4.0 – 5.0, DRAM cache và vì sao máy bạn không nhanh thêm

Cùng một ổ SSD NVMe, lắp vào máy này thì nhanh gấp đôi, lắp vào máy khác lại chẳng khác gì ổ cũ. Rất nhiều khách mang máy tới cửa hàng chúng tôi với đúng thắc mắc đó: đã bỏ tiền mua ổ đời mới mà máy không nhanh thêm như mong đợi.

Nguyên nhân gần như luôn nằm ở chỗ khe cắm trên máy, kiểu ổ và nhu cầu thực tế không khớp nhau. Bài này giải thích từng khái niệm bằng ngôn ngữ dễ hiểu, để bạn biết máy mình cần loại ổ nào và lúc nào thì tiền bỏ thêm là tiền bỏ vào chỗ không dùng tới.

M.2, NVMe và SATA: ba chữ hay bị gộp làm một

Đây là chỗ nhầm phổ biến nhất, nên cần tách rõ ba thứ khác nhau.

M.2 là hình dạng của thanh ổ, giống như kích cỡ một que nhớ. Thông số thường thấy là M.2 2280, nghĩa là rộng 22 mm, dài 80 mm. Một số laptop mỏng dùng ổ ngắn hơn như 2242 hoặc 2230, nên dù ổ cùng chuẩn M.2 thì vẫn có thể không vừa chỗ trong máy.

NVMe và SATA là cách ổ nói chuyện với máy. SATA là đường cũ, tốc độ tối đa quanh mức 550 MB/s. NVMe đi qua đường PCIe nên nhanh hơn nhiều lần. Điều ít người biết: có ổ hình dạng M.2 nhưng bên trong vẫn chạy SATA. Nhìn bên ngoài rất giống ổ NVMe, cắm vừa khe, nhưng tốc độ chỉ bằng ổ SATA thường. Khi mua, phải xem dòng chữ NVMe hoặc PCIe trên nhãn ổ, không chỉ xem chữ M.2.

PCIe 3.0, 4.0 và 5.0 khác nhau ra sao

Ổ NVMe chạy trên đường PCIe, và mỗi đời PCIe nhân đôi băng thông so với đời trước. Nhưng điểm quyết định là: ổ chỉ chạy nhanh bằng mức thấp hơn giữa ổ và khe cắm trên máy. Lắp ổ PCIe 4.0 vào máy chỉ có khe 3.0 thì ổ vẫn hoạt động bình thường, chỉ là bị giới hạn ở tốc độ của khe 3.0.

Nói thật với bạn một điều mà cửa hàng bán ổ cao cấp thường không nhấn mạnh: với việc mở Windows, mở Word, Excel, trình duyệt hay vào game, khác biệt giữa PCIe 3.0 và PCIe 5.0 gần như không cảm nhận được. Những con số nghìn MB/s là tốc độ sao chép một tệp rất lớn liền mạch. Công việc hằng ngày lại là đọc ghi hàng nghìn tệp nhỏ rải rác, và ở phần việc đó cả ba đời PCIe đều nhanh ngang nhau trong cảm nhận của người dùng.

Bước nhảy thật sự về cảm giác là từ ổ HDD hoặc ổ SATA lên NVMe. Từ NVMe lên NVMe đời cao hơn thì phần lớn là con số trên phần mềm đo.

DRAM cache và ổ không có DRAM: khác biệt bạn cảm nhận được

Đây mới là thông số đáng để tâm hơn đời PCIe. Ổ có DRAM cache mang một chip nhớ đệm riêng để lưu bản đồ dữ liệu, nên khi ổ đã gần đầy hoặc khi phải xử lý nhiều việc cùng lúc, tốc độ vẫn giữ được. Ổ không có DRAM (nhãn hay ghi DRAM-less, hoặc dùng cơ chế HMB mượn RAM hệ thống) có giá rẻ hơn, đo tốc độ lúc mới cắm vẫn cao, nhưng khi ổ đầy khoảng 70 phần trăm trở lên hoặc khi ghi liên tục một lượng lớn dữ liệu thì tốc độ tụt xuống rõ rệt.

Thông số thứ hai nên xem là TBW, tức tổng lượng dữ liệu được phép ghi trong suốt đời ổ. Với người dùng văn phòng, con số TBW của ổ phổ thông đã dư cho nhiều năm sử dụng. Nhưng với máy chạy camera giám sát ghi liên tục, máy làm máy chủ nhỏ hay máy dựng video thì TBW đáng cân nhắc, và trong các trường hợp ghi liên tục cả ngày thì ổ cứng chuyên dụng lại hợp hơn SSD.

Nên chọn dung lượng bao nhiêu

Lỗi hay gặp hơn cả chọn sai đời PCIe là chọn ổ quá nhỏ. SSD cần khoảng trống để làm việc; ổ bị nhồi đầy trên 85 phần trăm sẽ chậm đi và nhanh giảm tuổi thọ hơn.

Trước khi mua, hãy kiểm tra ba điều trên máy của bạn

Việc này mất vài phút và tránh được hầu hết các lần mua sai.

Thứ nhất, máy còn khe M.2 trống hay không. Nhiều laptop văn phòng chỉ có đúng một khe; muốn thêm ổ thì phải thay ổ đang dùng, và khi đó cần chuyển dữ liệu sang ổ mới. Một số máy có thêm khe 2,5 inch để gắn ổ SATA làm nơi lưu dữ liệu.

Thứ hai, khe đó là NVMe hay chỉ SATA. Có những máy đời cũ mang khe M.2 nhưng chỉ nhận ổ SATA; cắm ổ NVMe vào thì máy không thấy ổ. Đây là lỗi khiến khách tưởng ổ bị hỏng.

Thứ ba, chiều dài ổ máy nhận được. Laptop mỏng và mini PC có thể chỉ vừa ổ 2242 hoặc 2230.

Nếu bạn không chắc, mang máy tới cửa hàng. Chúng tôi mở máy xem khe thật trong vài phút rồi mới tư vấn ổ, thay vì để bạn mua về rồi phải đổi.

Chúng tôi thường tư vấn thế nào

Với máy văn phòng và máy học tập đang chạy ổ HDD hoặc SSD SATA, chỉ cần chuyển sang một ổ NVMe PCIe 3.0 có DRAM, dung lượng 512 GB, là máy đã khác hẳn. Đây là cách nâng cấp cho cảm giác rõ nhất trên mỗi đồng bỏ ra, hơn cả việc thêm RAM trong nhiều trường hợp.

Với máy dựng video, làm thiết kế hay chạy mô hình AI tại máy, lúc đó mới nên nhắm PCIe 4.0 dung lượng 1 TB trở lên, và nhớ phần tản nhiệt cho ổ.

Bạn có thể xem các mẫu ổ SSD và ổ cứng lưu trữ chúng tôi đang có, hoặc tham khảo thêm RAM nếu bạn tính nâng cấp đồng thời cả hai. Dịch vụ chuyển Windows sang ổ mới, giữ nguyên phần mềm và dữ liệu, chúng tôi làm tại cửa hàng.

Câu hỏi thường gặp

Mua ổ PCIe 4.0 cắm vào máy có khe PCIe 3.0 có hỏng gì không?

Không hỏng, ổ chạy bình thường nhưng bị giới hạn ở tốc độ của khe 3.0. Nếu sau này bạn đổi máy mới thì ổ đó phát huy đủ tốc độ. Còn nếu máy hiện tại dùng thêm nhiều năm nữa thì khoản tiền chênh lệch chưa mang lại gì.

Ổ NVMe có cần tấm tản nhiệt không?

Ổ PCIe 3.0 phổ thông thường không cần. Ổ PCIe 4.0 và 5.0 chạy nóng hơn nên nên có tấm tản nhiệt, nhiều mainboard đời mới đã kèm sẵn. Trên laptop, hãy dùng ổ đúng loại hãng khuyến nghị để tránh nóng trong không gian chật.

Nâng ổ SSD rồi có phải cài lại Windows từ đầu không?

Không bắt buộc. Có thể sao chép toàn bộ hệ thống sang ổ mới, giữ nguyên phần mềm, bản quyền và dữ liệu. Tuy nhiên nếu máy đang chậm do Windows đã quá nhiều rác thì cài mới lại gọn hơn.

Máy cũ tám chín năm có nâng SSD được không?

Phần lớn là được, nhưng có thể chỉ hỗ trợ ổ SATA chứ không có khe NVMe. Ngay cả vậy thì bước từ HDD lên SSD SATA vẫn là thay đổi rất đáng làm và chi phí thấp.

Nếu bạn muốn chắc chắn mua đúng loại ổ cho máy mình, hãy mang máy đến Tawin Thế Giới Số, 100 Ngô Quyền, phường An Xuyên, TP. Cà Mau. Chúng tôi kiểm tra khe cắm, tư vấn dung lượng vừa đủ và hỗ trợ chuyển dữ liệu. Giờ mở cửa 7h30 đến 17h, hỗ trợ kỹ thuật 0839 211 242.