Kiểm tra sức khỏe ổ cứng và pin laptop bằng phần mềm miễn phí

Ổ cứng và pin là hai bộ phận hỏng dần theo thời gian chứ hiếm khi hỏng đột ngột. Máy vẫn khởi động, vẫn mở được file, nhưng bên trong đã có những cảnh báo mà Windows không hiển thị ra ngoài. Chỉ cần khoảng mười lăm phút với vài công cụ miễn phí, bạn hoàn toàn có thể biết ổ cứng còn dùng được bao lâu và pin laptop đã chai bao nhiêu phần trăm.

Vì sao nên kiểm tra định kỳ thay vì đợi máy hỏng

Trong quá trình nhận máy sửa chữa tại cửa hàng, chúng tôi gặp rất nhiều trường hợp khách mang máy đến khi ổ cứng đã hỏng hẳn: máy không vào được Windows, dữ liệu kế toán và hình ảnh nhiều năm nằm hết trong đó. Lúc này chi phí cứu dữ liệu thường cao hơn nhiều lần so với giá một ổ cứng mới, mà tỷ lệ lấy lại được cũng không bao giờ là chắc chắn.

Điều đáng tiếc là gần như mọi ổ cứng đều báo trước. Ổ HDD bắt đầu có sector lỗi, ổ SSD hao dần số lần ghi cho phép, pin laptop tụt dung lượng thiết kế từng chút một. Những thông tin đó được chính ổ đĩa và mạch pin ghi lại, chỉ là bạn cần một phần mềm để đọc ra. Kiểm tra ba đến sáu tháng một lần là đủ để không bị bất ngờ.

Đọc hiểu chỉ số S.M.A.R.T. của ổ cứng

S.M.A.R.T. là hệ thống tự giám sát có sẵn trong mọi ổ cứng hiện đại. Nó ghi lại hàng chục thông số, nhưng bạn chỉ cần quan tâm vài dòng quan trọng dưới đây.

Một ổ HDD có vài chục sector đã thay thế vẫn dùng được, nhưng nếu con số đó tăng thêm sau mỗi lần kiểm tra thì ổ đang xuống dốc và bạn nên chuẩn bị ổ mới. Ngược lại, chỉ số Current Pending Sector khác 0 là tín hiệu cần sao lưu trong ngày, không nên chần chừ.

Kiểm tra ổ cứng bằng CrystalDiskInfo

CrystalDiskInfo là phần mềm miễn phí, nhẹ, chỉ đọc thông tin chứ không ghi gì lên ổ nên hoàn toàn an toàn. Sau khi cài và mở lên, phần mềm hiện ngay một ô trạng thái ở góc trái với ba mức: Good màu xanh là bình thường, Caution màu vàng là đang có chỉ số vượt ngưỡng, Bad màu đỏ là ổ sắp hỏng.

Bên dưới ô trạng thái là nhiệt độ, số giờ chạy và số lần bật tắt. Kéo xuống phần bảng chi tiết, bạn đối chiếu với các dòng đã liệt kê ở trên. Với ổ SSD, phần mềm còn hiển thị mục Health Status theo phần trăm, cho biết ổ còn lại bao nhiêu tuổi thọ ghi.

Nếu máy có nhiều ổ, hãy bấm chuyển lần lượt từng ổ ở thanh phía trên để kiểm tra hết. Nhiều khách hàng của chúng tôi chỉ kiểm tra ổ C mà quên mất ổ D chứa dữ liệu quan trọng nhất.

Kiểm tra pin laptop bằng lệnh có sẵn của Windows

Bạn không cần cài thêm phần mềm nào. Mở Command Prompt hoặc PowerShell với quyền quản trị, gõ lệnh powercfg /batteryreport rồi nhấn Enter. Windows sẽ tạo một file HTML trong thư mục người dùng và báo đường dẫn ngay trên màn hình. Mở file đó bằng trình duyệt, bạn sẽ thấy hai con số quan trọng.

Design Capacity là dung lượng pin lúc xuất xưởng. Full Charge Capacity là dung lượng thực tế pin còn nhận được khi sạc đầy hiện nay. Lấy con số thứ hai chia con số thứ nhất là ra độ chai. Ví dụ pin thiết kế 50.000 mWh nhưng nay chỉ còn sạc được 34.000 mWh nghĩa là pin còn 68 phần trăm, đã chai 32 phần trăm.

File báo cáo này còn có phần lịch sử dung lượng theo từng tuần, giúp bạn thấy pin tụt nhanh hay chậm. Đó là căn cứ tốt hơn nhiều so với cảm giác máy nhanh hết pin.

Khi nào nên thay, khi nào chưa cần

Vài thói quen giúp ổ cứng và pin bền hơn

Với ổ cứng, hãy chừa trống ít nhất 15 phần trăm dung lượng ổ hệ thống, tránh để máy tắt đột ngột do mất điện, và giữ máy thông thoáng để nhiệt độ không leo cao. Ở khu vực hay cúp điện như Cà Mau, một bộ lưu điện nhỏ cho máy bàn giúp giảm đáng kể nguy cơ hỏng ổ do tắt máy đột ngột. Chúng tôi có sẵn nhiều mức công suất tại mục bộ lưu điện UPS.

Với pin laptop, không cần sạc xả cạn kiểu pin đời cũ. Pin lithium hiện nay bền nhất khi được giữ trong khoảng 20 đến 80 phần trăm, tránh để máy cắm sạc liên tục trong môi trường nóng. Nhiều dòng laptop doanh nghiệp có sẵn chế độ giới hạn sạc trong phần mềm của hãng, bạn nên bật lên nếu chủ yếu dùng máy cắm điện.

Nếu kết quả kiểm tra cho thấy đã đến lúc thay linh kiện, bạn có thể tham khảo linh kiện máy tính tại cửa hàng, hoặc xem qua các mẫu laptop văn phòng nếu máy cũ đã quá tuổi và việc nâng cấp không còn đáng tiền.

Câu hỏi thường gặp

Phần mềm kiểm tra ổ cứng có làm mất dữ liệu không?

Không. Các công cụ đọc S.M.A.R.T. chỉ truy vấn thông tin do ổ tự ghi lại, không can thiệp vào dữ liệu. Chỉ những công cụ quét bề mặt hoặc sửa lỗi mới ghi lên ổ, và những công cụ đó luôn cảnh báo rõ trước khi chạy.

Ổ SSD báo Good nhưng máy vẫn chậm là do đâu?

Sức khỏe ổ tốt không có nghĩa máy nhanh. Máy chậm thường do thiếu RAM, quá nhiều phần mềm khởi động cùng Windows, hoặc ổ hệ thống đã đầy. Bạn nên kiểm tra thêm dung lượng trống và danh sách ứng dụng chạy nền trước khi nghĩ đến việc thay ổ.

Pin chai bao nhiêu phần trăm thì nên thay?

Không có mốc cứng, tùy cách dùng. Nếu bạn hay mang máy đi và pin chỉ còn trụ được khoảng một giờ thì nên thay, thường tương ứng với mức chai 40 phần trăm trở lên. Nếu máy gần như luôn cắm điện, pin chai vẫn có thể dùng tiếp, trừ khi pin bị phồng.

Máy vừa mua có cần kiểm tra không?

Nên kiểm tra một lần ngay khi nhận máy để ghi lại số giờ chạy và dung lượng pin ban đầu. Đây vừa là cách xác nhận máy còn mới, vừa tạo mốc so sánh cho những lần kiểm tra sau này.

Nếu bạn không chắc mình đọc đúng các chỉ số, cứ mang máy đến cửa hàng, chúng tôi kiểm tra miễn phí và tư vấn thẳng thắn là nên thay hay còn dùng được. Tawin Thế Giới Số ở 100 Ngô Quyền, phường An Xuyên, TP. Cà Mau, mở cửa từ 7h30 đến 17h. Hỗ trợ kỹ thuật qua hotline 0839 211 242.